روابط عمومی ، اینبار موضوع بحث گفتگوی ویژه خبر شبکه دو (قسمت اول)

به صورت اتفاقی نظرم به گفتگوی ویژه شبکه دوم جلب شد که موضوع بحث روابط عمومی بود! جالب اینکه این بخش خبری بیشترین ارتباط و البته شاید بیشترین مشکل را برای تهیه برنامه های خود  با روابط عمومی ها دارد ، ولی این بار خود روابط عمومی موضوع بحث بود.
دکتر محسنیان راد (استاد و محقق ارتباطات) ، دکتر ريچارد لينينگ (رييس كنفدراسيون اروپايي روابط عمومي)  و آقای باقریان میهمان برنامه بودند.
  یک لحظه تصمیم گرفتم که مطالب مطرح شده را بنویسم. اینکه بعد از مدت ها دکتر محسنیان راد در مورد روابط عمومی سخن می گفتند و حتی سوال های مجری برنامه  که نشان می داد تجربه ارتباط با روابط عمومی ها حداقل این نتیجه را داشته که مشکلات روابط عمومی را به خوبی بشناسند! ارزش این گفتگوی زنده را برای ثبت کردن دو چندان می کرد.

********
کمی از گفتگو را از دست داده ام اما به موقع رسیده ام ؛ دکتر محسنیان راد در شروع سخنان خود  به سراغ اصل مطلب می روند ، فکر کنم با همان جملات اول ایشان دیگر نیازی به ادامه بحث نبود!
دکتر محسنیان راد :" روابط عمومی در سازمانی می تواند فعالیت درست داشته باشد که آن سازمان از -"سازمان" هم در سطح ملی و هم در سطح خرد سازمانها - نظام باز برخوردار باشد. اگر نظام باز نباشد تنها اسم روابط عمومی می ماند.
نکته عجیب در مورد روابط عمومی ما  این بوده که  در سال 1351 در بسته ترین سیستم سازمانی - یعنی وزارت نفت - روابط عمومی شکل گرفته است ! سازمانی که به گفته مدیر روابط عمومی اش نماینده حافظ منافع ایران نیز یک انگلیسی بوده است. در سطح ملی نیز ما با سازمان بسته ای مواجه هستیم که در یک روز 1000 روزنامه را توقیف می کند و دستور می دهد فقط یک روزنامه منتشر شود .
با این وضعیت طبیعی است که روابط عمومی پوستر چسبان ، تشریفات و یا حتی تبلیغات شخصی برای مدیر سازمان شود.
روابط عمومی فراتر از ارتباطات است . روابط عمومی دانش نیست ، بلکه حرفه ای است که باید از دانش های متعددی نظیر ارتباطات ، مدیریت ، روانشناسی اجتماعی ، جامعه شناسی و ... برخوردار باشد.  روابط عمومی در این کنفرانس فرصت پیدا کرد که بگوید این نیست ، که الان هست !"


در ادامه گفتگو  آقای باقریان با این سوال مواجه می شود که دغدغه های مدیران روابط عمومی چیست؟ [زیرنویس معرفی آقای باقریان هم به اشتباه ایشان را دکتر باقریان معرفی می کند. اینکه می گویند ارزش جایگاه کارشناس حرفه ای هنوز برای ما جا نیفتاده ، اینجا مشخص می شود !]
آقای باقریان  هم به درستی جواب می دهند که این موضوع در کنفرانس بحث نشده ، ولی پاسخ می دهند:
" این دغدغه ها در چند بخش قابل ذکر هستند: اول اینکه هنوز جایگاه واقعی روابط عمومی در سازمان ها هنوز وجود ندارد. حتی سازمان متولی روابط عمومی در کشور روابط عمومی را در حوزه مدیریتی وزیر ادغام کرده !
دکتر حیدری مجری برنامه در اینجا خاطره خود را از چارت یک وزارتخانه در آلمان را یادآور می شود که مدیر روابط عمومی پس از وزیر قرار دارد! فکر کنم مدیران روابط عمومی از این نکته خیلی خوشحال شدند.
آقای باقریان در ادامه هم کمبود نیروی متخصص و مشکلات ساختاری را عنوان می کنند و در انتها هم فکر کنم همه فارغ التحصیلان روابط عمومی را آزرده خاطر می کنند . چون معتقدند فارغ التحصیل روابط عمومی حتی بلد نیستند یک گزارش بنویسند  [ ؟!! ]

در ادامه دکتر لینینگ به این سوال سخت مجری باید جواب بدهد که با وجود مشکل تاریخی کشور ما برای تجربه نظام دموکراتیک که مسولان پاسخگو نیستند ، روابط عمومی ها شرح وظایف ندارند ، حتی کلمه public relations را درست ترجمه نکرده ایم و ... با همه این مشکلات چگونه روابط عمومی نقش مهندسی افکار عمومی را انجام دهد. یعنی افراد وفادار به سازمان را وفادارتر ، افراد بی تفاوت را وفادار و افراد مخالف را حتی موافق کند؟

ترجمه سخنان دکتر لینینگ کمی مبهم است و مترجم از اصطلاح نامناسب "روابط عمومی چی " هم استفاده می کند .
پاسخ دکتر لینینگ: " این مشکل در کل جهان وجود دارد.  ما باید بپذیریم که باید درها را باز کنیم و اولین کار این است که سازمان مزایای ارتباط برقرار کردن را بداند. چالش کارگزار روابط عمومی [نه روابط عمومی چی !]اسن است که محاسن ارتباطات سازمان را نشان بدهیم.
باید اطلاعات متفاوت را برای گروهای متفاوت مخاطب تهیه کرد و متخصص ارتباطات درک نادرست افکار عمومی را به شکل صحیح تغییر دهد.

گویا نوبت پرسش از دکتر محسنیان راد است و منتظر پاسخ جالبی هستم. مجری از این می پرسد که دلیلش چیست که هم اکنون روابط عمومی در خدمت شخص مدیر است و حتی وظیفه اش این است که او را از چشم رسانه ها پنهان کند مگر زمانی که گزارش موفقیت آمیزی دارند؟ از طرفی فعالیت روابط عمومی ها محدود به کار رسانه ای شده و مدیریت ارتباطات سازمانی ، انعکاس نظرات مشتریان به مدیران و از طرف دیگر فراهم ساختن زمینه اجرای استراتژی های سازمانی را فراموش کرده اند. چرا؟!

دکتر پاسخ می دهند : " مشکل چیزی بیشتر از این است. ما هم اکنون به آزادی اطلاعات که چیزی بیشتر از آزادی بیان است مواجه هستیم. ما یک عصر عقب هستیم ! اینکه جایگاه روابط عمومی کجاست بستگی به این دارد که جایگاه رضایت مردم کجاست .   وقتی رضایت مردم مهم نباشد روابط عمومی که نقش درستی را ایفا نکرده هم تشویق می شود.
روابط عمومی در آمریکا برای اولین بار با تاخیر 70 ساله نسبت به صنعت تبلیغات شکل گرفت . آن هم موقعی که آزادی رسانه ها وجود داشت و صنایع تحت فشار بودند و بنیانگذار روابط عمومی با این ایده که باید با مردم صادق بود موفقیت به دست آورد."
پاسخ دکتر محسنیان راد حاوی نکته جالبی هم بود ؛  استاد  با صراحت تعریف مجری برنامه از روابط عمومی به مهندسی افکار عمومی را مربوط به چهل سال پیش می داند و عنوان می کنند که این بی احترامی به افکار عمومی است  که بخواهیم آن را بسازیم و تاکید می کنند که باید با افکار عمومی صادق باشیم. 
ایشان باز هم تاکید کردند که در نظام اداری که انحصار هست ، روابط عمومی همان تبلیغات چی می شود . به مدیران روابط عمومی هم نباید اعتراض کرد . آب باید باشد که ماهی باشد !

دکتر محسنیان راد  در ادامه به متغیرهایی که برای گذراندن این مشکلات لازم است اشاره کردند:
" اول باید که رشته اختصاصی روابط عمومی بازگشایی و تقویت شد.
دوم اینکه در نظام مدیریتی ما باید باور عمومی نسبت به روابط عمومی داشته باشیم. ما نظام پر انحصاری داریم و روابط عمومی ها به ناچار مجبور شدند ، چنین باشند که هستند."

ایشان افزود:"  نگرانی ما در عرصه ارتباطات این است که تحولات جهانی سبب خواهد شد نظام های بسته به ناچار باز شوند و اگر ما آماده نشویم برای زندگی در نظام باز ، دچار سختی های فراوانی خواهیم شد. باید بدانیم که وضعیت بسته ماندگار نخواهد بود."

ادامه گفتگو را در اولین فرصت در همین جا بخوانید...